مجله اینترنتی پردیس

اخبار و موضوعات مختلف

هپاتیت ب

هپاتیت ب :

یک بیماری ویروسی واگیردار است که موجب تورم بافت کبد می شود حدود پنج درصد ازکسانی که این بیماری مبتلا می شوند ، پس از طی دوره نقاهت و بهبودی به ناقل مزمن سالم تبدیل             می شوند . این افراد گرچه به ظاهرسالم هستند ، ولی ویروس درخون و ترشحات بدن آنها وجود دارد و از راههایی که گفته خواهد شد می توانند عامل بیماری را به دیگران منتقل نمایند.

ضمنا عواقب ناگواری مانند سرطان کبد و سیروز ( از کار افتادن کبد ) درصد اندکی از ناقلین مزمن می تواند پیدا شود از طرفی بین سه تا چهار درصد از جمعیت عادی کشور ما به این ویروس آلوده هستند بنابراین بایستی پیشگیری را جدی بگیریم.

ویروس های هپاتیت ب در کبد انسان جایگزین شده و تکثیر می نمایند مواد تولید شده توسط این ویروس ها به گردش خون می ریزد. انجام آزمایشات خونی حساس، تکثیر ویروس در بدن را مشخص می نماید. کسانی که ویروس هپاتیت ب را به مدت بیش از شش ماه در خون شان داشته باشند ناقل این بیماری می باشند. این افراد حال عمومی خوبی دارند و گاهی با انجام آزمایشات نیز اختلالی در کار کبد دیده نمی شود. در چنین شرایطی ویروس به صورت مسالمت آمیز در داخل بدن وجود دارد ولی به کبد آسیبی نمی رساند در صورت انتقال ویروس هپاتیت ب از مادران آلوده به نوزادان، احتمال باقی ماندن عفونت و ناقل شدن نوزادان زیاد است و عمده ناقلین هپاتیت به در کشور ما شامل این موارد است.

بیماری حاد هپاتیت ب در 90 درصد به طور خود به خود بهبودی یافته و ویروس هپاتیت ب نیز به صورت کامل از بدن دفع شده و خارج می شود. ولی در 10 درصد موارد ویروس در بدن باقی مانده و حالت ناقل هپاتیت ایجاد می شود.عامل بیماری هپاتیت در خون و همه ترشحات بدن (مانند بزاق، عرق و ... ) افراد ناقل وجود دارد البته این ویروس تا به حال در مدفوع یافت نشده است. بهترین راه پیشگیری از ابتلا به این بیماری، شناخت راه های انتقال آن است. تنها مخرن این ویروس انسان است و انتقال آن از فرد آلوده به فرد سالم می باشد. در قدیم مهمترین علت ابتلا به هپاتیت ب استفاده از خون و فراورده های آن بوده است ولی امروزه با آزمایش خون می توان این آلودگی را مشخص نمود و به همین خاطر خون ها مورد بررسی قرار گرفته و انتقال این بیماری از طریق خون دیگر به آسانی صورت نمی گیرد.

کارکنان بیمارستان ها، پزشکان، پرستاران و مراقبین بهداشتی که در تماس با بیماران و یا خون آنها هستند، در معرض عفونت هپاتیت و انتقال آن قرار دارند و به همین دلیل واکسیناسیون هپاتیت ب و رعایت دستورات بهداشتی و مرابتی در این دسته از افراد توصیه می شود.

به طور خلاصه سه راه عمده زیر راه های اصلی انتقال هپاتیت ب می باشد:

·         از مادر آلوده به نوزاد (در کشور ما شایع ترین راه می باشد.)

·         از راه تزریق (تزریق خون، اعتیاد تزریقی، حجامت، خالکوبی و ...)

·         از راه جنسی (اگر همسر فرد ناقل واکسینه شده باشد حدود 5 درصد احتمال انتقال وجود دارد که با تزریق واکسن این احتمال به حدود صفر می رسد.)

چه افرادی در معرض خطر بیشتری به ابتلاء به هپاتیت هستند؟

کارکنان مراکز پزشکی اعم از دانشجویان گروه پزشکی، جراحان، پزشکان، پرستاران، ماماها، دندانپزشکان، کمک دندانپزشکان، بیماران تحت دیالیز، کارشناسان و تکنسین‌های آزمایشگاههای تشخیص طبی، پرسنل مؤسسات نگهداری کودکان عقب‌افتاده و خانه سالمندان، دریافت کنندگان محصولات خونی و خانواده فرد مبتلا، پرسنل زندان ، مسافران و غیره که در معرض خطر آلوده شدن با فرآورده های خونی و مایعات بدنی آلوده هستند، افراد در معرض خطر هپاتیت B هستند و باید واکسن دریافت کنند.

ایمن سازی علیه بیماری «هپاتیت ب» برای گروه های پرخطر

نوبت

زمان تزریق

اول

در اولین مراجعه

دوم

یک ماه بعد از نوبت اول

سوم

شش ماه بعد از نوبت اول

برنامه ایمن سازی کودکان با توجه به شرایط اپیدمیولوژیک کشور 2ماهگی و 6 ماهگی:

1.                               حداقل فاصله بین نوبت اول و دوم هپاتیت ب یک ماه

2.                               حداقل فاصله بین نوبت دوم و سوم هپاتیت ب یک ماه



واکسنهای جدید هپاتیت B

واکسن جدید هپاتیت "بی": جذب از طریق پوست

در جدیدترین برریها، واکسنی برای جلوگیری از عفونت با این ویروس طراحی شده است. برای ساخت این واکسن، دی.ان.ای ویروس به ری ذرات بسیار ریز طلا چسبانده می شود. پودر حاصل بدون نیاز به هیچ وسیله‌ای به رویپویت مالیده و توسط گاز هلیم جذب پوست می‌شود. به محض نفوذ به داخل سلولهای اپیدرمال (لایه بیرونی) پوست، دی.ای.ان از ذرات طلا جدا می‌شود و با تولید مواد ایمونوژنی (ایمن- ژنی) باعث، برانگیختن نظام ایمنی بدن و ایجاد ایمنی علیه این عامل عفونت‌زا می‌گردد. از آنجا که این واکسن فاقد عوامل مسئول در رپلیکاسیون (بازگشت) یا عفونت‌زایی می‌باشد، به خودی خود نمی‌تواند بیماری ایجاد کند.

واکسن ژنی هپاتیت "بی"

برای این نوع هپاتیت، همانند هپاتیت A یک واکسن غیر فعال وجود دارد و آن تزریق گاماگلوبولین است که پس از سرایت بیماری فعال می‌شود. واکسن فعال دیگری نیز وجود دارد که به تازگی از مواد مصون کننده ژنتیکی ساخته شده است و بهترین مصون کننده نسبت به این فرم از هپاتیت است.

 

 

 

ایمنی زایی واکسن ژنی هپاتیت "بی"

بررسی ایمنی زایی واکسن ژنتیکی هپاتیت بی (B) در آزمایشگاه نشان داده شده است که تزریق مقادیر کمی از واکسن ژنی حاوی ژن رمز کننده پادگن سطحی ویروس هپاتیت، قادر به تحریک قوی نظام ایمنی و تولید پادتنهای ضد آنتی ژن می‌شود.

در واکسنهای ژنی به جای استفاده از میکروب یا پروتئین، از دی.ان.ای حاوی رمزهای ژنتیکی پروتئین مربوطه به عنوان واکسن استفاده می‌شود. ژن رمز کننده پادگن سطحی ویروس هپاتیت به یک پلاسمید و یا حامل ژنتیکی مناسب حاوی راه انداز ویروس ساتیومگال کلون می‌شود، به نحوی که تزریق این پلاسمید به عضله یا زیر جلد حیوان آزمایشگاهی سبب القا ژن و تولید مقادیر مناسبی از پادگن مذکور در بافت می‌شود.

در این تحقق مشخص ده واکسن ژنی هپاتیت برتریهای بسیاری نسبت به واکسن پروتئینی ضد هپاتیت "بی" دارد. در این طرح با استفاده از سیستم لیپوزومی برای انتقال دی.ان.ای به سلول، مشخص شده است که یک بار تجویز واکسن ژنی، واکنش ایمنی قوی تری نسبت به واکسن موجود هپاتیت ایجاد می‌نماید. امید است با کسب نتایج مناسب، در آینده مرحله بالینی آزمایش بر روی آنان انجام گیرد.

 

 

 

پیشگیری

امکان واکسیناسیون برای مسافران و کارکنان مراکز پزشکی و غیره که در معرض خطر آلوده شدن با فرآورده های خونی و مایعات بدنی آلوده هستند، وجود دارد. برای هپاتیت B چندین بار واکسن زدن توصیه می شود که در مورد هپاتیت B تا 5 سال ایمنی حاصل می‌شود. در حال حاضر، واکسنی تهیه شده است که بدن را در قبال هپاتیت نوع A و B ایمن می‌کند.

خطر ابتلا به هپاتیت B با واکسیناسیون و رعایت احتیاطهای لازم برای کاهش خطر عفونت کاهش پیدا می‌کند. همچنین باید دانست که همه کشورهای جهان تست غربالگری خون اهدا کننده را جهت تشخیص هپاتیت B انجام نمی‌دهند در حالی که این امر ضروری به نظر می‌رسد.

گروههای پرخطر برای ایمن سازی هپاتیت «ب »

·         کلیه پرسنل شاغل در مراکز درمانی بستری و سرپایی که با خون و ترشحات آغشته به خون به نحوی در تماس هستند شامل : پزشکان ،پرستاران ، ماماها ، بهیاران ، کمک بهیاران ، واکسیناتورها ، دندانپزشکان ، کمک دندانپزشکان ، کارشناسان و تکنسینهای آزمایشگاههای تشخیص طبی، نظافتچیان واحدهای بهداشتی درمانی و آزمایشگاههای تشخیص طبی ، دانش آموزان بهورزی ، دانشجویان پزشکی، دندنپزشکی ، پرستاری و مامایی و ... .

·         بیماران تحت درمان دیالیز و افرادی که بطور مکرر خون یا فرآورده‌های خونی دریافت می‌کنند (تالاسمی، هموفیلی و ..).

·         اعضاء خانواده ، فرد +HBsAg ساکن دریک واحد مسکونی

·         کودکانی که در کانونهای اصلاح وتربیت نگهداری می‌شوند، کودکان عقب مانده ذهنی و پرسنل مؤسسات نگهداری این کودکان و خانه سالمندان.

·         آتش نشانها، امدادگران اورژانس ،زندانبانان ،کارشناسان آزمایشگاههای تحقیقات جنایی و صحنه جرم

·         افراد دارای رفتارهای پرخطر جنسی و اعتیاد تزریقی که تحت پیگیری مداوم هستند.

·         افراد آلوده به هپاتیت C که حداقل یک تست تکمیلی مثبت دارند.

·         زندانیانی که دارای رفتارهای پرخطر هستند و محکومیت آنها بیش از 6 ماه می‌باشد.

·         رفتگران شهرداریها.

توصیه‌هایی در ارتباط با واکسن هپاتیت ب

·         در حال حاضر دوز یار آور واکسیناسیون «هپاتیت ب» توصیه نمی‌شود.

·         در صورتیکه نوبتهای قبلی واکسیناسیون «هپاتیت ب» با استفاده یکی از دو نوع واکسن پلاسمایی یا نوترکیبی (Recombinant) باشد، ادامه واکسیناسیون با نوع دیگر در نوبتهای بعدی بلامانع است.

·         اگر پس از تولد وتزریق واکسن هپاتیت ب مشخص شود که نوزاد از مادر +HBsAg به دنیا آمده است حداکثر زمان دریافت ایمونوگلوبولین اختصاصی هپاتیت ب یک هفته بعد از تولد می‌باشد.

·         در صورتیکه نوزاد از مادر +HBsAg متولد شده باشد،باید بطور همزمان نیم میلی لیتر «ایمونوگلوبولین» اختصاصی «هپاتیت ب» در عضله یک ران واکسن «هپاتیت ب» در عضله ران دیگر در اسرع وقت و ترجیحا در ظرف 12 ساعت پس از تولد تزریق شود .در صورت عدم دسترسی به ایمونوگلوبولین اختصاصی ، تزریق واکسن «:هپاتیت ب» به تنهایی نیز در ساعات اولیه پس از تولد حدود 70 تا 80 درصد ایمنی ایجاد می‌کند.

·         در افراد مبتلا به هموفیلی، واکسن «هپاتیت ب» باید زیر جلد تزریق شود.

·         نوزادانی که از مادران +HBsAg متولد شده اند و علاوه بر دریافت نوبت اول واکسن ،ایمونوگلوبولین نیز دریافت شده‌اند در سن 15-9 ماهگی باید از نظر HBsAg و HBsAb کنترل شوند و در صورت لزوم مورد پیشگیری قرار گیرند.

·         واکسیناسیون «هپاتیت ب» هیچگونه مورد منع تلقیح ندارد، حتی اگر فرد HBsAg مثبت باشد.

·         افرادی که جزء گروه پرخطر هستند ودر آنها تجویز واکسن هپاتیت ب توصیه شده ، سه ماه بهد از دریافت آخرین دوز واکسن تیتر آنتی بادی (HBsAb) آنها کنترل و در صورتیکه تیتر آنتی بادی آنها کمتر از ده باشد یک دوره کامل واکسیناسیون (سه نوبت) با دوز دو برابر معمول دریافت نمایند ولی سایر افرادی که جزء گروههای پرخطر نیستند نیاز به بررسی تیتر آنتی بادی ندارند.

علائم بیماری :

 پس ازیک دوره نهفتگی یک تا شش ماهه که از ورود ویروس به بدن گذشت ، علائم بیماری پیدا می شود.

الف مرحله بدون زردی : شامل بی اشتهایی ، تب خفیف ، خستگی ، سردرد ، تهوع واستفراغ و دردهای شکمی است که معمولا چند روز طول می کشد.

  مرحله بدون زردی ( یرقان ) با پررنگ شدن ادرار وزردی چشم شروع شده وعلائم  قبلی کاهش  می یابد معمولا زردی درعرض چهار هفته برطرف می شود درموارد نادری زردی سیر مزمن و طولانی به خود می گیرد . گاه به طور استثنایی به فرم حمله ای حاد وپیشرونده تبدیل می شود که معمولا کشنده است

ب مرحله نقاهت و بهبودی  : پس ازطی مراحل دراکثر موارد ویروس ازبدن بیمار پاک شده و فرد نسبت به عامل بیماری ایمنی دائم پیدا می کند. ولی درصد کمی ازبیماری ایمنی دائم پیدا می کند . ولی درصد کمی ازبیماران تبدیل به ناقل مزمن می شوند که علاوه براحتمال ابتلا به عوارض ناخواسته ، خطر انتقال بیماری به سایرین را دارند .

 راههای انتقال :

1- خون  و فرآورده های آن : با هراقدامی که سبب نفوذ خون آلوده به بدن دیگری شود، ممکن است انتقال بیماری صورت پذیرد . مثال هایی ازآن عبارتند از :

- استفاده مشترک و مجدد ازسرنگ یکبار مصرف ( معتادین تزریقی )

- تیغ یامسواک مشترک

- خالکوبی ، حجامت ،ختنه ، سوراخ کردن گوش ، جراحی های کوچک واقدامات دندانپزشکی که به روش آلوده وغیر بهداشتی انجام شود.

- عدم کنترل خون وفرآورده های آن قبل ازتزریق به بیماران

- تماس پوست بریده وزخمی یامخاط چشم و دهان با خون وترشحات آلوده

2- انتقال ازشخص به شخص بیشتر دراثر تماس مستقیم با ترشحات آلوده بیمار شامل خون، ترشحات جنسی و بزاق دهان اتفاق می افتد . آمیزش جنسی می تواند موجب انتقال بیماری شود.

3- از مادر آلوده به کودک مادر آلوده می تواند ویروس را درطول حاملکی ، حین زایمان یا پس از آن به کودک منتقل نماید

 پیشگیری :

 الف رعایت موازین بهداشتی :

1- از استفاده وسایل شخصی دیگران به خصوص تيغ و مسواک پرهیز کنید ودرمراجعه به آرایشگاهها از تعویض تیغ توسط آرایشگر مطمئن شوید.

2- پرسنل ارایه دهنده خدمات پزشکی و داندنپزشکی بایستی از استریل بودن لوازم مطمئن باشند و از سرنگ و سوزن یکبار مصرف استفاده کنند

3- از دریافت خدماتی مانند ختنه ، حجامت ، خالکوبی ،سوراخ کردن گوش ، رگ زدن و امثال آن به روشهای سنتی و غیر بهداشتی اکیدا خودداری کنید

4- از هرگونه اقدامی که موجب تماس پوست برهنه یا مخاط چشم و دهان با خون و ترشحات دیگری می شود ، پرهیز کنید.

5- رعایت اصول اخلاقی و مذهبی ، پرهیز از بی بند و باری جنسی و استفاده از کاندوم می تواند در پیشگیری ازانتقال هپاتیت از راه آمیزش جنسی موثر باشد.

اقدامات لازم درمورد افراد آلوده :

1- پیشگیری ازهراقدامی که موجب تماس مستقیم دیگران با خون ،ترشحات جنسی وبزاق دهان آنها شود ( ترجیحا از ظروف غذا وآشامیدنی جدا استفاده نمایند)

2- اعضای درجه اول خانواده شامل همسر و فرزندان آنها  واکسینه شوند

3- ویروس عمدتا درخون ، ترشحات جنسی و بزاق دهان حضور دارد . بنابراین ازدفع صحیح و بهداشتی آنها مطمئن شوند

4- روابط عادی اجتماعی مانند دست دادن ، سوار شدن تاکسی واتوبوس  ،مجاورت درمحل کار وکلاس موجب انتقال ویروس نمی شود .

5- منع اشتغال افراد آلوده هیچ مبنای علمی ندارد وفقط بایستی رعایت موازین بهداشتی را ترویج نمود.

روش ضد عفونی خون و ترشحات آلوده :

الف برای سطوح آلوده به خون یا شستشوی البسه آلوده به خون وترشحات جنسی ازمحلول سفید کننده خانگی یا هیپوکلریت سدیم ( مانند وایتکس ) با غلظت نیم درصد کلراستفاده کنید ( یک قسمت آب مخلوط کنید ) زمان لازم برای ضد عفونی حدود 20- 15 دقیقه می باشد

ب برای ضد عفونی سطوح یا اجسامی که ظاهرآنها تمیز است از محلول حاوی کلریک دهم درصد ( یک قسمت سفید کننده + 49 قسمت آب  ) استفاده کنید .

واکسیناسیون فقط برای :

1- تازه متولدین درسه نوبت : بدو تولد ، 5/1 و 9 ماهگی 

2- افراد درمعرض خطر شامل همسر و فرزندان افراد ناقل وآلوده

3- گروههای پرخطر شامل دانشجویان گروه پزشکی ، جراحان ،پزشکان ،پرستاران ، ماماها ، داندنپزشکان، کمک دندانپزشکان، بیماران تحت دیالیز، کارشناسان و تکنسین های از آزمایشگاههای تشخیص طبی، پرسنل موسسات نگهداری کودکان عقب افتاده و خانه سالمندان و دریافت کنندگان محصولات خونی انجام می شود .

 

 منابع :

برگرفته از ویکی پدیا

http://www.m-narjes.org

دانشنامه

+ نوشته شده در  شنبه چهارم اسفند 1386ساعت 19:2  توسط محمد سیگارچی  |